فلسفه سکسوالیته

بخش دوم
  - برگرفته از: پروژهی آموزشی گام قرمز /
۷ آبان ۱۳۹۴

هفته‌ی گذشته بخش نخست فلسفه سکسوالیته را به قلم آلن سوبل و با برگردان زهیر باقری نوع‌پرست خواندید. آن‌چه می‌خوانید بخش دوم این مطلبِ بلند است. 

gendersymbols3

ارزش‌گذاری اخلاقی

بدون شک ما می‌توانیم فعالیت جنسی را به لحاظ اخلاقی ارزش‌گذاری کنیم و اغلب این کار را می‌کنیم. ما بررسی می‌کنیم که آیا یک عمل جنسی، چه وقوع یک عمل جنسی به خصوص (عملی جنسی‌ که انجام می‌دهیم یا می‌خواهیم الان انجام دهیم) یا گونه‌ای از عمل جنسی (مثلا همه‌ی مصادیق سکس دهانی همجنس‌گرایان)، به لحاظ اخلاقی خوب است یا بد. به طور دقیق‌تر، ما اعمال جنسی را ارزش‌گذاری یا قضاوت می‌‌کنیم تا آن‌ها را به لحاظ اخلاقی الزام آور، مجاز، بیش از حد، یا اشتباه بدانیم. به عنوان مثال، همسری ممکن است وظیفه اخلاقی به داشتن رابطه جنسی با همسر خود داشته باشد. ممکن است به لحاظ اخلاقی مجاز باشد که مثل دیگر همسران از قرص‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنند. یا وقتی شخصی با عمل جنسی موافقت می‌کند در حالی که خودش هیچ میل جنسی‌ای ندارد و تنها این کار را برای لذت بخشیدن به شخص دیگر انجام می‌دهد ممکن است این عمل زاید باشد. و تجاوز و زنای با محارم به صورت متداول به عنوان اعمال اشتباه به لحاظ اخلاقی شناسایی می‌شوند.

توجه داشته باشید که اگر نوع خاصی از عمل جنسی به لحاظ اخلاقی اشتباه است (به عنوان مثال سکس دهانی همجنس‌گرایان) آن‌گاه تمام مصادیق آن عمل جنسی به لحاظ اخلاقی اشتباه خواهد بود. هرچند باید به خاطر داشت که از این واقعیت که عمل جنسی‌ای که ما می‌خواهیم انجام دهیم یا به انجام آن فکر می‌کنیم از نظر جنسی اشتباه باشد، نمی‌توان نتیجه گرفت که هرعمل جنسی مشابهی به لحاظ اخلاقی اشتباه است. عمل جنسی‌ای که ما به انجام آن فکر می‌کنیم ممکن است به دلایل بسیار زیادی که به آن‌ رفتار جنسی مشخص هیچ ربطی نداشته باشد، اشتباه باشد.

فرض کنید که دو شخص غیرهمجنس در حال سکس هستند (یا هرکار دیگری) و این عمل خاص اشتباه است چون زنای محصنه است. اشتباه بودن این فعالیت جنسی به این نتیجه ختم نمیشود که سکس دو غیرهمجنس به عنوان یک نوع عمل جنسی به لحاظ اخلاقی اشتباه است. البته در برخی موارد یک فعالیت جنسی به خصوص بنا به چند دلیل به لحاظ اخلاقی اشتباه است. نه تنها به این دلیل اشتباه محسوب می‌شود که نوع خاصی از عمل جنسی است (به عنوان مثال نمونه‌ای از سکس دهانی همجنس‌گرایان است) بلکه حداقل یکی از دو نفری که در حال انجام سکس است با فرد دیگری ازدواج کرده‌ (اشتباه بودن این عمل همچنین به خاطر محصنه بودن آن است).

ارزش‌گذاری‌هایی غیر از ارزش‌گذاری اخلاقی

ما همچنین می‌توانیم فعالیت جنسی را از منظری غیر از منظر اخلاقی ارزش‌گذاری کنیم. هم وقوع یک عمل جنسی خاص و هم گونه‌ای خاص از فعالیت جنسی. سکس خوب در این مورد فعالیت جنسی‌ای است که برای طرفین لذت جسمی یا عاطفی ایجاد می‌کند. در حالی که سکس بد از این منظر سکس غیرجذاب، کسل‌کننده، ملال‌آور و بدون لذت است.

یک مثال می‌تواند برای تفاوت ارزش‌گذاری در امری را از منظر اخلاقی به عنوان خوب یا بد و از منظرهای دیگر روشن کند. رادیوی روی میز من رادیوی خوبی است، به معنایی غیر از معنای اخلاقی. به این دلیل که توقع من از یک رادیو را برآورده می‌کند. همیشه امواجش بدون خش هستند. ولی اگر رادیوی من اغلب اوقات خش‌خش می‌کرد رادیوی بدی بود، از منظری غیر از منظر اخلاقی. و سرزنش کردن رادیو به خاطر این اشکالاتش بی‌معنا خواهد بود و نمی‌توانم او را تهدید کنم که اگر رفتارش را درست نکند او را به جهنم خواهم فرستاد. به همین شکل، فعالیت جنسی می‌تواند از منظری به غیر از منظر اخلاقی، آنچه را که ما از یک فعالیت جنسی می‌خواهیم برآورده کندو که معمولا منظور لذت جنسی است و این واقعیت خود هیچ دلالت ضروری اخلاقی ندارد.

متوجه شدن این واقعیت که فعالیت جنسی‌ای که به لحاظی غیر از اخلاق به خوبی انجام شود و هر دو طرف نهایت رضایت را به‌دست بیاورند بدین معنا نیست که این عمل به لحاظ اخلاقی خوب است. برخی از فعالیت‌های جنسی بین یک شخص متاهل با کسی غیر از همسرش ممکن است برای هر دو طرف به شدت لذت‌بخش ولی از نظر اخلاقی اشتباه باشد. علاوه بر این اگر فعالیت جنسی‌ای به لحاظی غیر از منظر اخلاقی بد باشد یعنی نتواند برای طرفین لذت به وجود بیاورد، این بدان معنا نیست که این عمل به لحاظ اخلاقی بد است. فعالیت ناخوشایند جنسی ممکن است بین افرادی که تجربه کمی در فعالیت جنسی دارند رخ دهد. آن‌ها هنوز نمی دانند که چگونه کارهای جنسی را انجام دهند یا هنوز علایق خود را در سکس شناسایی نکرده‌اند، ولی اینکه نمی‌توانند برای یکدیگر لذت بیافرینند به این معنا نیست که به لحاظ اخلاقی کاری اشتباه انجام می‌دهند.

بنابراین ارزش‌گذاری اخلاقی فعالیت جنسی مسئله‌ای جدا از ارزش‌گذاری‌های دیگر فعالیت جنسی است. حتا اگر ارتباط‌ات مهمی بین آن‌ها برقرار باشد. به‌عنوان مثال این واقعیت که عمل جنسی برای هر دو طرف لذت‌بخش باشد و بنابراین از منظر غیر از اخلاق خوب است، ممکن است به عنوان دلیلی قوی و در ظاهر خوب برای این که فکر کنیم عملی از نظر اخلاقی خوب است یا حداقل تا حدودی دارای ارزش اخلاقی است استفاده شود. فایده‌گرایانی مانند جرمی بنتام و حتا جان استوارت میل ممکن است در کل ادعا کند خوب بودن عمل جنسی از جهاتی غیر از اخلاق می‌تواند تا حدود زیادی این عمل را توجیه کند.

مثال دیگر: اگر شخصی هیچ‌گاه تلاش نکند که به شریک خود لذت جنسی بدهد و به صورت خودخواهانه بر تجربه لذت خودش تاکید کند، آن‌گاه نقش آن شخص در فعالیت جنسی به لحاظ اخلاقی مشکل‌دار و سوال برانگیز است. ولی این قضاوت صرفا بر این واقعیت که آن شخص به شخص دیگر لذت جنسی نبخشیده استوار نیست، یعنی صرفا به این خاطر که از منظری غیر از منظر اخلاقی رابطه جنسی بد بوده دلیل بر اشتباه بودن آن به لحاظ اخلاقی نیست. این قضاوت به طور دقیق‌تر بر انگیزه‌ی آن شخص برای لذت ندادن به طرف دیگر استوار است. یعنی عدم تلاش آن فرد برای بهتر کردن این تجربه از منظری غیر از منظر اخلاقی برای شخص مقابل.

نکته‌ی دیگر این‌که تمایز مقوله‌های ارزش‌گذاری، خوب و بد از منظر اخلاقی و خوب و بد از منظری غیر از اخلاق است. اندیشدین درباره رابطه روانشناختی یا هیجانی بین کیفیت اخلاقی فعالیت جنسی و کیفیت آن از منظری غیر از اخلاق است. شاید فعالیت جنسی خوب به لحاظ اخلاقی لذت‌بخش‌ترین فعالیت جنسی باشد. درست بودن این مدعا بستگی به این دارد که منظور ما از سکسوالیته خوب به لحاظ اخلاقی و برخی ویژگی‌های روانشناسی اخلاقی انسان‌ها چیست.

اگر همیشه رابطه‌ای مشخص بین کیفیت اخلاقی عمل جنسی و خصوصیات دیگر که به اخلاق مرتبط نمی‌شوند وجود داشت زندگی ما چه شکلی می‌شد؟ من مطمئن نیستم دنیای جنسی انسان‌ها چه شکلی می‌شد. ولی یافتن مثال‌هایی که این رابطه‌ی مشخص را در دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم نقض می‌کند کار آسانی است. یک عمل جنسی ممکن است از منظر اخلاقی و از منظرهای دیگر خوب باشد. مثلا فعالیت جنسی خوشایند و جذاب یک زوج تازه ازدواج‌کرده را در نظر بگیرید. ولی یک عمل جنسی ممکن است از نظر اخلاقی خوب و از منظرهای دیگر بد باشد. مثلا عمل جنسی عادی و روزمره این زوج را پس از ده سال از ازدواج‌شان در نظر بگیرید. عمل جنسی می‌تواند به لحاظ اخلاقی بد باشد ولی از منظرهای دیگر خوب. مثلاً یکی از این دو همسر که ده سال است ازدواج کرده با شخص متاهل دیگری رابطه جنسی برقرار می‌کند و فعالیت جنسی به شدت رضایت‌بخشی را تجربه می‌کند.

و نهایتا یک عمل جنسی ممکن است هم از نظر اخلاقی بد باشد هم از منظرهای دیگر. این دو شخصی که با هم زنای محصنه دارند ممکن است از یکدیگر خسته شوند و آن هیجان اولیه‌ای را که تجربه می‌کردند دیگر تجربه نکنند. دنیایی که در آن تفاوتی بین کیفیت اخلاقی و دیگر کیفیت‌های فعالیت جنسی وجود ندارد ممکن است از جهانی که در آن زندگی می‌کنیم بهتر یا بدتر باشد. اگر از اینکه خوب یا بد بودن اخلاقی فعالیت جنسی به چه چیزی منجر می‌شد مطمئن بودم قضاوت خود را ارائه می‌دادم. ولی برای انجام این قضاوت نیاز به معرفت بسیار بیشتری درباره روانشناسی انسان دارم. گاهی اوقات هنگامی که یک عمل جنسی را به لحاظ اخلاقی بد می دانیم، خود این امر به افزایش لذت این عمل جنسی کمک می‌کند.

خطرات سکس

تنها لذت جنسی برای قضاوت یک عمل جنسی بر اساس کیفیت آن از منظری غیر از اخلاق کافی نیست. ملاحظات پراگماتیک و احتیاط نیز می‌توانند در تعیین اینکه یک عمل جنسی از منظری غیر از اخلاق خوب است یا نه نقش بازی کنند. بسیاری از فعالیت‌های جنسی می توانند به لحاظ فیزیکی یا روانشناختی خطرناک یا آسیب‌زا باشند. به عنوان مثال سکس مقعدی چه یک زوج غیرهمجنس انجامش بدهند و چه دو مرد همجنس‌گرا. می‌تواند به برخی از بافت‌ها آسیب بزند و پتانسیل انتقال ویروس‌های متعدد مانند اچ‌آی‌وی را (همان‌طور که در سکس واژینال هم ممکن است رخ دهد) فراهم کند.

بنابراین برای اینکه قضاوت کنیم یک عمل جنسی در کل با معیاری به غیر از معیار اخلاقی خوب یا بد است، نه تنها باید لذت و رضایت آن را در نظر بگیریم، بلکه باید همه انواع آثار جانبی ناخواسته را هم در نظر آوریم. اینکه یک عمل جنسی ممکن است به بدن ما آسیب بزند، آن‌چنان که در برخی اعمال سادومازوخیسم روی می‌دهد به انتقال عفونت‌های مقاربتی ختم شده، یا به بارداری ناخواسته می‌انجامد یا ممکن است شخص پس از اینکه با شخصی، در جای خاصی یا تحت شرایط به خصوصی عمل جنسی انجام می‌دهد احساس پشیمانی، خشم یا گناه کند.

تمام این فاکتورهای پراگماتیک و احتیاطی می‌توانند در ارزش‌گذاری اخلاقی فعالیت جنسی دخیل باشند: ایجاد درد یا ناراحتی تعمدی برای شریک جنسی خود، انجام ندادن احتیاط‌های لازم برای جلوگیری از بارداری احتمالی، با خبر نکردن شریک جنسی خود از آنچه که ممکن است عفونت آلت تناسلی باشد می‌تواند از نظر اخلاقی اشتباه باشد. بنابراین بسته به اینکه کدام یک از اصول اخلاقی مرتبط به سکسوالیته را بپذیریم، عوامل مختلفی که کیفیت عمل جنسی را از منظری غیر از اخلاق تعیین می‌کند می‌تواند قضاوت اخلاقی ما درباره آن عمل جنسی را تحت تاثیر قرار دهد.

ادامه‌ دارد…

بیشتر بخوانید
ما فمینیست کوییر هستیم
ما فمینیست کوییر هستیم
ماجرای مربیان جنسی روسی در تایلند
انتقاد رییس‌جمهور کره‌ی جنوبی از ژاپن پیرامون زنان آسایشگر
از جراحی‌ ترمیمی و قرص‌ باکرگی در ایران

 

ثبت دیدگاه