صفحه نخست > همه‌ی مطلب‌ها > اندیشه و فرهنگ > پرسش‌گری درباره‌ی مرگ‌ومیر مادران و نوزادان

پرسش‌گری درباره‌ی مرگ‌ومیر مادران و نوزادان

کمک به کاهش مرگ‌ومیر با بالا بردن آگاهی مردان و زنان
احمد رحیمی   - برگرفته از: /
۱۶ مهر ۱۳۹۵

orig-src_-susanne-posel_-daily_-news-anti-vaccine-movement-cdc_-coverup_occupycorporatism

آمار مرگ‌ومیر مادران در دوران بارداری و هنگام زایمان، و هم‌چونین مرگ‌ومیر کودکان پیش و پس از تولد، میزان خطر بارداری را برای مادر و کودک نشان می‌دهند. در این میان بارداری‌های ناخواسته که دلیل آن‌ها بی‌دقتی یا ناآگاهی از راه‌های پیشگیری از بارداری، یا تجاوز جنسیِ منجر به بارداری است (به‌ویژه در منطقه‌های توسعه‌نیافته و هم‌چونین در بحران‌هایی مثل جنگ) در یک‌سو و تشویق برای فرزندآوری در راستای تنظیم شاخص جمعیت کشورها از سویی دیگر حساس‌بودن امر فرزندآوری را بیان می‌کند. از این رو سلامت مادر و کودک هم از شاخص‌های اصلی در رابطه با موضوع بارداری و سلامت است.

دولت‌ها، سازمان‌ها و افراد، با آگاهی از مطلب‌های یاد شده دست به اقدام‌های مختلف برای کاهش این آمار زده‌اند. برنامه‌ی توسعه‌ی هزاره به‌عنوان یکی از برنامه‌های بین‌المللی که ایران نیز به هدف‌های آن متعهد شده بوده است، دو مورد از هدف‌های خود را به‌صورت کامل به این بحث‌ها اختصاص داده بود. در این نوشته بعد از نگاهی اجمالی به فعالیت‌های انجام‌شده در این رابطه و مرور برخی آمارهای برنامه‌ی توسعه‌ی هزاره در مورد موضوع این مطلب، به‌اختصار به بحث بارداری ناخواسته پرداخته می‌شود.

توسعهی هزاره و کاهش مرگومیر مادران و کودکان

برنامه‌ی توسعه‌ی هزاره دربرگیرنده‌ی هشت هدف بوده است. کشورهای متعهد به این برنامه می‌بایست از زمان آغاز آن در سال ۲۰۰۰ به مدت پانزده سال به این هشت هدف دست یابند. هدف‌های چهار و پنج این برنامه به «کم‌کردن مرگ کودکان» و «بهبود سلامت مادران» اختصاص داشته است. ایران هم با تعهد به این برنامه سعی در رسیدن به این هدف‌ها داشته است.

در این سال‌ها امکان‌های گوناگونی برای دسترسی به آموزش‌ها و خدمت‌های مربوط به تنظیم خانواده و برنامه‌ریزی برای فرزندآوری و کاهش خطرهای دوران بارداری و زایمان در ایران و دیگر کشورهای متعهد به این برنامه فراهم شده است. در مورد بحث کم‌کردن مرگ‌ومیر کودکان نیز واکسن پیشگیری از سرخک و واکسن سرخجه از جمله راه‌های پیشگیری از مرگ‌ومیر بسیاری از کودکان بوده است.

«ازبین‌بردن فقر شدید و گرسنگی»، «دست‌یافتن به آموزش ابتدایی همگانی»، «گسترش و ترویج برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان»، «مبارزه با ایدز، مالاریا و دیگر بیماری‌ها»، «تضمین پایداری محیط زیست» و «گسترش مشارکت جهانی برای توسعه» شش هدف دیگر این برنامه هستند. همه‌ی این هشت هدف به‌نوعی بر یکدیگر اثر می‌گذارند و باعث هم‌افزایی هم می‌شوند.

طبق گزارش مرداد ماه سال ۱۳۹۴ سازمان دفاع از قربانیان خشونت (۱)، «ایران از جمله کشورهایی است که به هدف‌های توسعه‌ی هزاره در کاهش دو سوم موارد مرگ کودکان زیر پنج سال دست یافته است. در سال ۱۹۹۰ مرگ کودکان زیر پنج سال در آن بیش از ۶۰ در هزار بود که این آمار به تقریبن بیست هزار کاهش یافته است.» این گزارش آمار جهانی در این زمینه را این‌طور اعلام می‌کند که «میزان مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال در جهان به بیش از نصف کاهش یافته است، یعنی از 90 مرگ در هر 1000 تولد به 43 مرگ بین سال‌های 1990 تا 2015 رسیده است». در نهایت با وجود این‌که جمعیت در مناطق در حال توسعه رو به رشد است درصد مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال کاهش یافته است.

نتایج حاصل از برنامه‌ی توسعه‌ی هزاره در مورد «بهبود سلامت مادران» نیز اخبار نویدبخشی را دربر دارد. بنا بر گزارش سازمان دفاع از قربانیان خشونت بر اساس هدف پنجم این برنامه می‌بایست مرگ‌ومیر مادران تا سال ۲۰۱۵ به میزان ۷۵ درصد کاهش یابد. این گزارش حاکی است که «ایران در این سال‌ها این شاخص را در زنان از 90 مرگ به 22 مورد مرگ‌ومیر در هر 100 هزار بارداری رسانده است که بیان‌گر تحقق همین هدف در کشور است». این گزارش آمار جهانی را نیز در این زمینه اعلام کرده است: «از سال 1990 در سراسر جهان، نسبت مرگ‌ومیر مادران 45 درصد کاهش یافته و بیش‌تر کاهش از سال 2000 رخ داده است».

03_newsbanner-1

وجود مرگومیر مادران و کودکان. چرا؟

در سوی دیگر این آمارها نشان از وجود مرگ‌ومیر مادران و کودکان در فرآیند فرزندآوری دارد. تا آن‌جا که بان‌کی‌مون، دبیر کل سازمان ملل متحد طی سخنان خود به مناسبت پایان مهلتِ برنامه‌ی توسعه‌ی هزاره، ضمن ابراز آگاهی نسبت به دست‌یافتن به بسیاری از هدف‌های این برنامه بیان کرد که هنوز «بسیاری از زنان در طول بارداری و زایمان جان خود را از دست می دهند».

بنابراین سوال بر سر لزوم این فرآیند خطرآفرین است. به‌ویژه هنگامی که بارداری ناخواسته‌ای در کار باشد. این جنس از بارداری چه بر اثر نا‌آگاهی باشد یا تجاوز به‌هرحال اثری سوء بر فرد باردار و فرزند او دارد.

در کشورهایی که توقف بارداری به خواست مادر (سقط جنین خودخواسته) از سوی قانون حمایت می‌شود این فرد می‌تواند در فضایی مناسب و تحت نظارت پزشک‌های با تجربه به خواسته‌ی خود برسد. با پیشرفت علم، تخصص و تکنولوژی‌ها توقف بارداری هم تبدیل به فرآیندی کم خطر شده است.

در کشورهایی که نه‌تنها حمایتی از سوی قانون برای این نیاز صورت نمی‌گیرد، و حتا در موردهایی به‌عنوان جرم نیز شناخته می‌شود، بسیاری مجبورند برای رسیدن به خواست خود تن به خطر بدهند و به سقط جنین ناامن متوصل شوند. در این صورت آن‌ها در محدودیت‌های برخی از فضاهای غیررسمی و گاه غیربهداشتی و حتا زیر دست کسانی که مهارت کافی در این امر ندارند به بارداری خود پایان می‌دهند.

یکی از سه دلیل عمده‌ی مرگ‌ومیر مادران، بر اثر رو آوردن به سقط جنین ناامن است. لازم به ذکر است که حتا اگر سقط جنین ناامن منجر به مرگ نیز نشود، در بسیاری از موردها اثرهای نامطلوب آن تا مدت‌ها (یا شاید در همه‌ی عمر) بر روی بدن و روان فرد باقی می‌ماند. (۲)

به هر روی چه در کشورهایی که توقف بارداری قانونی نیست و چه در کشورهایی که قانون از این خواسته حمایت می‌کند، یکی از راه‌های کاهش آمار مرگ‌ومیر (در مادران و کودکان هنوز متولدنشده) بالا بردن میزان آگاهی مردان و زنان از روش‌های جلوگیری از بارداری ناخواسته می‌تواند باشد.

در بحث تجاوزهای جنسی نیز درصورتی‌که آگاهی جامعه و حمایت قانون از فردی که مورد تجاوز قرار گرفته است افزایش یابد، صدمه‌های ناشی از آن کاهش می‌یابد. چراکه اگر عمل تجاوز منجر به بارداری شود، در صورت حمایت جامعه و قانون صدمه‌ی کم‌تری به فرد وارد می‌شود. هم‌چونین حتا اگر آن عمل منجر به بارداری نیز نشود، درصورتی‌که فرد بداند از سوی جامعه و قانون نگاهی منفی به او وجود ندارد، بارداری(های) احتمالی فرد در آینده چالش‌های کم‌تری را در بر خواهد داشت.

برگرفته از:

۱. گزارشی از دستاوردهای هدف‌های توسعه‌ی هزاره در جهان و ایران در پایان مهلت تعیین‌شده:

http://www.fa.odvv.org/blog-973-گزارشی-از-دستاوردهای-اهداف-توسعه-هزاره-در-جهان-و-ایران-در-پایان-مهلت-تعیین-شده

۲. سقط جنین ناامن: ارزیابی جهانی و منطقه‌ای از وقوع سقط جنین ناامن و مرگ ناشی از آن در سال ۲۰۰۸، نوشته‌ی دپارتمان بهداشت و پژوهش بارداری سازمان جهانی بهداشت:

http://www.who.int/reproductivehealth/publications/unsafe_abortion/9789241501118/en/

  منبع:
بیشتر بخوانید
افزایش تولدهای بدون ازدواج در اروپا
ارتش میانمار در فهرست سیاه سازمان‌ملل
سیزدهم فروردین و روز جهانی آگاهی از اوتیسم
سیزدهم فروردین و روز جهانی آگاهی از اوتیسم
مثل ترامپ که از کاندوم استفاده نمی‌کنه،‌ نباشین

 

ثبت دیدگاه