دسته

اندیشه و فرهنگ

صفحه نخست > همه‌ی مطلب‌ها > اندیشه و فرهنگ

من مادرم، اما مجرد

/
۱۹ بهمن ۱۳۹۵
براساس قانون، زنان مجرد بالای سی‌سال تنها می‌توانند دختران را به فرزندخواندگی بپذیرند و فرزند پسر به آن‌ها سپرده نمی‌شود. حق نشر عکس YJC
Image caption براساس آمار سازمان بهزیستی بیش از ۲۴ هزار کودک بی‌سرپرست و بدسرپرست تحت پوشش بهزیستی هستند

"این همه دوندگی و پیگیری ارزشش را داشت."این سخنان زنی ۴۰ ساله است که به تازگی دختر ۳ ساله‌ای را به فرزندخواندگی پذیرفته است.

البته خودش می‌گوید: "مادری هستم که سالها انتظار کشیدم تا فرزندی داشته باشم. به دلایل مختلف امکان ازدواج نداشتم، اما همیشه مادر بودن برایم اهمیت داشت. دو سال تمام پیگیر شدم، با تمام سختی ها و فشارهای موجود ناامید نشدم و حالا مادرم، آن هم مجرد."

بر اساس اصلاحیه جدید قانون فرزندخواندگی، واگذاری فرزند دختر به دختران مجرد بالای ۳۰ سال و زنان بدون شوهر ممکن شده است، هر چند اولویت همچنان با زوج های نابارور است که باید ۵ سال از ازدواج آنها گذشته باشد و مدارک عدم باروری آنها از سوی پزشکی قانونی به بهزیستی ارائه داده باشند.

در مرحله بعدی نیز والدینی که فرزند دارند و متقاضی فرزند دیگری هستند، قرار می گیرند و در آخر فرصت به زنان و دختران بالای ۳۰ سال مجرد می رسد.

هرچند دادن امکان به فرزندی پذیرفتن کودکان به این دسته از زنان با واکنشهای مختلفی روبرو شده است.

حمیدرضا طباطبایی، عضو کمیسیون حقوق قضایی دوره پیشین مجلس، از منتقدان این قانون بود و در واکنش به واگذاری فرزند به دختران مجرد گفت: "این اقدام اساسا با فلسفه فرزندخواندگی مغایرت دارد، چرا که فرزندان بی‌سرپرست نیازمند عاطفه پدر و مادری هستند، در حالی که یک دختر مجرد به تنهایی نمی تواند نقش پدر و مادر را برای کودک ایفا کند."

این در حالی است که نعمت احمدی، حقوقدان در واکنش به این قانون می گوید: "به لحاظ اینکه بعضی زنان به سرعت جدا می شوند، یا بچه دار نمی شوند و هنوز تشکیل زندگی نداده اند، محروم کردن آنان از حقوق اجتماعی که دیگران داشتند، ظلم در حق آنها به شمار می رود."

آرزو افشار، بازیگر ایرانی، اولین زن مجردی بود که پس از تصویب این قانون در سال ۱۳۹۲ و اجرایی شدن آن توانست سرپرستی فرزندی را از بهزیستی بگیرد.

اما مهناز، یکی از زنان بالای ۳۰ سال خواهان فرزند همچنان در انتظار است و با انتقاد از شرایط فرزندخواندگی می گوید: "بیشتر از یک سال در انتظار هستم، اگر پارتی داشته باشی، روند رسیدگی به پرونده سریع تر است."

سازمان بهزیستی در مصاحبه های مختلف بارها اعلام کرده که متقاضیان فرزندخواندگی کودکان بدون سرپرست از زمان مراجعه نهایتا چهارماه باید منتظر بمانند و در مدت زمان کوتاهی روند واگذاری طی می‌شود.

اما یکی از زنانی که به تازگی فرزندی را از بهزیستی تحویل گرفته با اشاره به کلاس های مشاوره و زمانی که برای تحویل و ارتباط با فرزندش گذاشته شده است، گفت: "درست است که آدم دلش می خواهد هر چه سریع‌تر فرزندش را در آغوش بگیرد، اما کلاسها و زمان بندی ها خیلی به آشنا شدن به خلق و خو و حتی شرایطی که باید با آن مواجه شوید کمک می کند."

حق نشر عکس Jamejam online
Image caption براساس قانون جدید فرزندخواندگی زنان بالای ۳۰ سال تنها می توانند دختران را به فرزندخواندگی بپذیرند و فرزند پسر به آنها تعلق نمی گیرد

براساس آمار سازمان بهزیستی، بیش از ۲۴ هزار کودک بی‌سرپرست و بد سرپرست تحت پوشش بهزیستی هستند و در مراکز و خانه های کودک و نوجوانان نگهداری می شوند. همچنین سالانه ۹۰۰ کودک به دلایل مختلف به بهزیستی سپرده می شوند.

به گفته سازمان بهزیستی به طور میانگین برای هر کودک بدون سرپرست حدود ۶ متقاضی زوج در صف انتظار است.

زنانی که می خواهند فقط مادر باشند

بحث دیگری که در مورد این گروه از زنان مطرح شد، دلیل ازدواج نکردن آنها بود.

محسن راز افشار، روان پزشک در ایران از جمله منتقدان این قانون است و می گوید که کودکان هم به پدر و هم به مادر نیاز دارند و یک نفر نمی تواند هر دو نقش را ایفاء کند.

این درحالی است که یک روان درمانگر در تهران به بی‌بی‌سی فارسی گفت: "مگر قرار است همیشه مرد با زن ازدواج کند. مثلا اگر زن یا مردی تمایلی به هم جنس خود داشت، تکلیفش چیست. او حق دارد بتواند فرزندی بزرگ کند و نباید او را از حق انسانی اش محروم کرد."

--------------------

صدزن

فصل صد زن ۲۰۱۶ بی‌بی‌سی فارسی در مورد زنان، شخصیت‌های تاثیر‌گذار و دغدغه‌های آنها است. این مجموعه شامل مطالب متنوعی از جمله گفت‌‌وگو‌، گزارش و یادداشت از زنان در نقاط مختلف جهان است.

Image caption صدزن

با ما همراه شوید، در تلویزیون، وب‌سایت و رادیو. همچنین ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید، فیسبوک، اینستگرام، توییترو یوتیوب.

و یادتان نرود با هشتگ #صدزن در بحث‌های ما شرکت کنید

--------------------

زیبا، مادری که به تازگی دختری را به فرزندخواندگی پذیرفته است، می گوید: "دوندگی داشت، گاهی برخوردها حتی در خود بهزیستی هم مناسب نبود، مثلا آقایی که مسئول پرونده من بود، بارها به من گفت یعنی هیچ کس حاضر نشد تو رو بگیره، خب بچه بیاری که دیگه عمرا کسی حاضر بشه باهات زندگی کنه؟"

زیبا معتقد است که جامعه در این موارد نیازمند آموزش است.

زینب ۳۶ ساله و فوق لیسانس مامایی است، می گوید: "هیچ وقت به ازدواج علاقه ای نداشتم، هیچ علاقه ای به مردان نداشتم، اما اینکه کودکی را بزرگ کنم و مادرش باشم، همیشه آرزویم بوده است. با اینکه خانواده به شدت مخالف این اقدام بود، توانستم فرزندم را به خانه بیاورم ،ممکن است شهر محل زندگی ام را ترک کنم، تا مجبور نباشم به کسی درباره شوهر نداشتنم پاسخ بدهم."

زنان مجرد بالای ۳۰ سال تنها حق انتخاب دختر را دارند

حق نشر عکس TASNIM
Image caption به گفته سازمان بهزیستی به طور میانگین برای هر کودک بدون سرپرست حدود ۶ زوج متقاضی در صف انتظار است

براساس قانون، زنان مجرد بالای ۳۰ سال تنها می توانند دختران را به فرزندخواندگی بپذیرند و فرزند پسر به آنها سپرده نمی شود.

امان الله قرایی، جامعه شناس از موافقان این اقدام می گوید که بهتر است که خانم ها کودکان دختر را به فرزندخواندگی بگیرند، چون ممکن است با کودکان پسر، "مسائل جنسی پیش بیاید."

اما نعمت احمدی با انتقاد از این نوع نگاه معتقد است که این موضوع که تنها حق سرپرستی از کودک دختر به زنان مجرد داده می شود، یک "تبعیض جنسیتی" است.

مهیا، که در انتظار سرپرستی فرزندی است، می گوید: "دلم می خواست فرزند پسر داشته باشم، اما گفتند براساس شرع و عرف درست نیست، من به عنوان یک زن تنها، پسر داشته باشم. ممکن است حسی غیر از مادری بین ما ایجاد شود. این همه زنانی که به هر دلیلی شوهرانشان می میرند یا از آنها جدا می شوند و پسر دارند، چه فرقی با من می کنند، مادر، مادر است."

مهیا از طریق یکی از دوستانش با زنی در بیمارستان آشنا شده که حامله است و فرزند پسری دارد که حاضر است در قبال پرداخت پول نوزاد پسر را در زمان تولد به وی تحویل دهد.

در حالیکه مخالفان واگذاری کودکان به زنان مجرد چنین اقدامی را موجب به خطر افتادن جامعه عنوان می کنند، این مادران می گویند فرزندانی که آنها تربیت خواهند کرد، مطمئنا در فضای خانواده شرایط بهتری از مراکز نگهداری بهزیستی خواهند داشت.

اکثر این زنان معتقدند، مادر بودن و تربیت درست این کودکان باعث ساخت جامعه‌ای بهتر می‌شود.

اما شاید نگاه موجود مخالفان این قانون، ناشی از فرهنگ مردسالارانه و جنس دوم دانستن زنان است. زن کسی است که برای هر حرکتی نیازمند همراهی مرد است، زن به تنهایی امکان آموزش و بزرگ کردن فرزند را ندارد و وجود مرد است که به او توان می‌دهد.